Om die kloof te verkleinen ontstond de Digital Squad. Binnen de Academie Gezondheid & Welzijn van NHL Stenden Hogeschool brengt het team kennis uit onderzoek en ontwikkelingen uit de beroepspraktijk samen en helpt het opleidingen om die te vertalen naar het onderwijs. Zo krijgen inzichten uit lectoraten en onderzoeksprojecten sneller een plek in de opleiding van toekomstige zorg- en welzijnsprofessionals.
Het gaat niet om technologie
Bij digitalisering denken veel mensen aan nieuwe apparaten of slimme technologie. Volgens Carien gaat het juist om iets anders.
“Mensen denken vaak aan iets met een stekker. Maar digitalisering gaat vooral over de manier waarop het werk verandert. Zorg wordt anders georganiseerd, processen veranderen en professionals krijgen een andere rol.”
Die verandering is overal zichtbaar. Zorgorganisaties werken steeds vaker met hybride zorgpaden, waarbij patiënten deels thuis worden begeleid en op afstand gemonitord. Professionals werken steeds vaker met data om beslissingen te nemen en AI kan ondersteunen in processen zoals verslaglegging en besluitvorming. Dat vraagt om andere vaardigheden dan een paar jaar geleden.
“Het gaat niet alleen om op een knopje kunnen drukken. Het vraagt bijvoorbeeld ook om data-geïnformeerd werken. Dat zijn vaardigheden die steeds belangrijker worden.”
Tegelijkertijd roept digitalisering nieuwe vragen op. Wat betekent de inzet van technologie voor cliënten en patiënten? Welke kansen zien zij en waar maken zij zich zorgen over? En hoe zorgen we ervoor dat iedereen kan meekomen, ook als kennis en digitale vaardigheden sterk verschillen?
De brug tussen onderzoek, praktijk en onderwijs
Onderzoek vormt een belangrijke voedingsbron voor de Digital Squad. Binnen de onderzoeksgroep Gezondheid & Welzijn werken lectoren en onderzoekers samen met zorg- en welzijnsorganisaties aan vraagstukken rond onder meer digitale zorg, AI en de veranderende rol van professionals. Daardoor zien zij niet alleen welke technologische ontwikkelingen eraan komen, maar ook wat deze in de praktijk betekenen voor professionals en organisaties.
Via de Digital Squad kan die kennis sneller haar weg vinden naar het onderwijs. Daarbij gaat het niet alleen om afgeronde onderzoeksresultaten. Juist doordat lectoren en onderzoekers nauw samenwerken met de beroepspraktijk, komen ook nieuwe vraagstukken en ontwikkelingen vroeg in beeld. De Digital Squad kijkt samen met opleidingen wat die ontwikkelingen betekenen voor de kennis en vaardigheden die toekomstige professionals nodig hebben.
Daarbij is ook de inbreng van studenten, cliënten en patiënten belangrijk. Zij ervaren zelf wat digitalisering in het dagelijks leven betekent. Die ervaringen verschillen per generatie en levensfase, net als de kennis en het gebruik van digitale technologie. Door hen actief te betrekken, krijgen opleidingen beter zicht op wat mensen nodig hebben en waar nieuwe digitale kloven kunnen ontstaan.
Ambassadeurs uit verschillende opleidingen vormen daarbij de verbinding met docententeams. Sommige ontwikkelingen zijn academiebreed relevant, zoals AI-geletterdheid of ethische vraagstukken rondom technologie. Andere vragen juist om maatwerk binnen een specifieke opleiding. De Digital Squad adviseert bij curriculumontwikkeling, denkt mee over onderwijsvernieuwing en ondersteunt docenten bij het inpassen van nieuwe kennis en innovaties.
“We zien wat er in het werkveld gebeurt, welke ontwikkelingen er spelen en wat toekomstige professionals straks nodig hebben. Die kennis willen we terugbrengen naar het onderwijs.”
Van vragen uit de praktijk naar concrete verbeteringen
Die beweging werkt ook andersom. Vragen en behoeften van studenten, docenten en het werkveld kunnen aanleiding zijn om het onderwijs verder te ontwikkelen en maken zichtbaar waar nieuwe kennis nodig is.
De eerste periode stond vooral in het teken van luisteren. Waar lopen opleidingen tegenaan? Welke kennis missen studenten? En wat hebben docenten en het werkveld nodig?
Die inventarisatie leidt inmiddels tot concrete verbeteringen. Studenten Verpleegkunde gaven bijvoorbeeld aan dat zij tijdens hun opleiding nauwelijks oefenen met een elektronisch patiëntendossier, terwijl vrijwel iedere zorgorganisatie daarmee werkt. Dat resulteerde in de aanschaf van een didactisch patiëntendossier voor het onderwijs. Daarnaast ontwikkelde de Digital Squad een implementatietoolkit die opleidingen helpt om nieuwe technologie verantwoord in het onderwijs in te voeren. Daarbij gaat het niet alleen om de techniek zelf, maar ook om privacy, informatiebeveiliging, didactiek en de inbedding in het curriculum.
Ook docenten leren mee
Niet alleen studenten moeten voorbereid zijn op de digitale toekomst. Ook docenten krijgen te maken met nieuwe vragen. Hoe gebruik je AI verantwoord in het onderwijs? Wat betekent AI voor toetsing? En hoe bereid je studenten voor op een beroepspraktijk waarin AI steeds vaker onderdeel is van het dagelijkse werk?
De opkomst van AI roept ook vragen op over het vakmanschap van zorg- en welzijnsprofessionals. Als AI steeds meer taken kan ondersteunen of overnemen, wat betekent dat dan voor hun rol? En welke vaardigheden worden daardoor juist belangrijker? Denk aan persoonlijk contact, creativiteit en het kunnen handelen in complexe situaties. Die ontwikkeling vraagt van opleidingen om kritisch te kijken naar wat studenten leren en welke vaardigheden in de toekomst nodig zijn.
De Digital Squad ontwikkelt samen met collega’s professionaliseringstrajecten voor docenten. Daarbij is niet alleen aandacht voor het gebruik van AI in het onderwijs, maar juist ook voor de impact van digitalisering op de toekomstige beroepspraktijk.
Health Noord als voedingsbodem
De Digital Squad is ontstaan vanuit Health Noord, het samenwerkingsverband waarin onderwijs, onderzoek, zorgorganisaties en overheden samenwerken aan innovatie in gezondheid en welzijn. Via dit netwerk komen ontwikkelingen en vraagstukken uit de beroepspraktijk samen met kennis uit onderzoek en ervaringen vanuit het onderwijs.
Onderwijs dat kan meebewegen
Volgens Carien draait de Digital Squad uiteindelijk niet om technologie, maar om wendbaar onderwijs.
“We weten nu nog niet precies welke vaardigheden studenten over vier jaar nodig hebben. Juist daarom moeten we het onderwijs zo organiseren dat het voortdurend kan meebewegen.”
Dat vraagt om een blijvende samenwerking tussen onderzoek, onderwijs en de beroepspraktijk. Lectoren en onderzoekers brengen kennis en ontwikkelingen vanuit onderzoek en het werkveld in, opleidingen weten wat studenten nodig hebben en de Digital Squad helpt om die werelden bij elkaar te brengen. Zo worden nieuwe inzichten sneller onderdeel van het onderwijs en kunnen studenten al tijdens hun opleiding kennismaken met ontwikkelingen die in het werkveld nog volop in beweging zijn.
