De toenemende zorgdruk vraagt om innovaties die het werk ondersteunen, ruimte geven om goede zorg te leveren en bijdragen aan de kwaliteit van zorg. Daarbij ziet Wim van Houtert een belangrijke rol voor mbo-opgeleide zorgprofessionals. “Deze beroepsgroep staat zo middenin de praktijk, maar komt nog relatief weinig naar voren in onderzoek. Daar ligt een enorm onbenut potentieel.” Die kans greep Van Houtert aan. Met het practoraat Toegepaste Zorginnovatie van Firda (onderdeel van Health Noord Friesland) werkt hij vanuit het mbo aan vernieuwing in zowel de zorgpraktijk als het zorgonderwijs, dicht op de dagelijkse praktijk.
Innoveren en leren innoveren in de praktijk
Innovatie in de zorgpraktijk centraal staat binnen het practoraat. Samen met zorgorganisaties worden nieuwe toepassingen en werkwijzen ingevoerd. Studenten, docenten en zorgprofessionals doen daarbij samen praktijkgericht onderzoek, zodat deze innovaties aansluiten op de behoeften uit de praktijk.
Van Houtert wijst op bestaande initiatieven waarin dit samenkomt. Denk aan de Gezondheidschallenge van Health Noord, waar studenten in korte tijd werken aan echte praktijkvragen van zorgbedrijven. Of aan het keuzedeel ‘HealthTech’ binnen mbo-opleidingen van Firda, waarin studenten twintig weken lang oplossingen ontwikkelen voor concrete zorgproblemen uit de praktijk. Maar ook het leernetwerk in Nij Smellinghe, waarin mbo-, hbo- en wo-studenten samen optrekken, is een mooi voorbeeld volgens Van Houtert.
De rol van studenten in het innoveren en onderzoeken is daarin duidelijk: zij zijn geen uitvoerders, maar meedenkers en vernieuwers. “Studenten brengen een enorme innovatiekracht mee. Ze zijn vaak minder belast door gedachten als ‘zo doen we het nu eenmaal al jaren’.”
Komen studenten toch in een team terecht waar die houding heerst, dan wil Van Houtert hen leren vertrouwen op hun eigen innovatiekracht. Door binnen het practoraat te onderzoeken en te experimenteren in een omgeving waar fouten maken mag. “Tijdens deze onderzoeksprojecten blijft het belangrijk om te onthouden dat innovatie nooit alleen ‘op de schouders van de student’ mag rusten. De ontwikkeling van de student staat altijd voorop.”
Onderwijs vernieuwen op verschillende manieren
“Het kan niet zo zijn dat zorginnovatie de praktijk in wordt geduwd, terwijl het onderwijs achterblijft”, zegt Van Houtert. Daarom kijkt hij ook naar de vraag hoe mbo-studenten worden opgeleid voor een zorgpraktijk waarin innovatie en technologie vanzelfsprekend zijn. Dat vraagt niet alleen iets van studenten, maar ook van docenten en werkplekbegeleiders. Hun professionalisering is dan ook een belangrijk onderdeel van het practoraat.
Onderwijs vernieuwen kost tijd. Aanpassingen in curricula lopen vaak via vaste, top-down routes. Daarom kiest Van Houtert voor een dubbele aanpak. De top-down route blijft nodig. Tegelijk krijgt innovatie via een bottom-up aanpak sneller een plek in het onderwijs. Bijvoorbeeld door binnen stages en praktijkopdrachten te richten op innovatie in de zorgpraktijk.
Studenten krijgen daarbij een duidelijke stem. Onder het motto ‘Nothing about us without us’ zijn er ook plannen voor een studentenraad. Deze raad van studenten denkt mee en beslist mee over innovatie in hun eigen onderwijs en adviseert richting het practoraat.
Samenwerken in de regio
De samenwerking met kennisinstellingen en zorgorganisaties in de regio krijgt volgens Van Houtert steeds meer vorm. “Ik merk een enorme bereidheid bij hbo- en wo-partners om samen te werken.” Van Houtert werkt met het practoraat onder andere samen met Health Noord Friesland partners: Anders Werken in de Zorg Fryslân en NHL Stenden. Via deze samenwerking ontstaan ook weer nieuwe verbindingen, zoals met zorgorganisaties. Van Houtert ziet deze samenwerkingen als waardevol en kijkt ernaar uit om deze de komende tijd te verdiepen en te verbreden.
Vooruitkijken
Met al die plannen in het achterhoofd kijkt Van Houtert ook vooruit: wat moet het practoraat over een paar jaar betekenen voor onderwijs en zorgpraktijk? Van Houtert: “We willen toewerken naar een ecosysteem binnen het practoraat waarin studenten voortbouwen op het werk van eerdere studenten. Zo werken we stap voor stap toe naar toepassing van zorginnovatie in de praktijk. We hopen ook een zelfde werkwijze in gang te zetten binnen zorgorganisaties in de regio. Zodat zij zelf kunnen blijven innoveren, ook wanneer eventuele projectfinanciering ophoudt.”
Van Houtert ziet een duidelijke weg om zijn ambities waar te maken. Door continu te werken vanuit de praktijk. “Met de voeten in de klei,” noemt hij dat. “Altijd naast de student, naast de zorgprofessional en naast de cliënt.”
